1872. Ten pamiętny rok, gdy otwarto nam okno na świat

Piotr Strachanowski
Skwer przed dworcem na zdjęciu sprzed 1914 r.
Skwer przed dworcem na zdjęciu sprzed 1914 r. Ze zbiorów Autora
Minęły 144 lata od dnia, kiedy 14 maja 1872 r. oddano do użytkowania kolej żelazną łączącą wielkopański Poznań z ubogim Inowrocławiem. „Schnellzugi” zgrabnie pokonywały tę trasę tylko w 4 godziny i 46 minut!

Kolej żelazna jadąca z Poznania przez Inowrocław do Bydgoszczy i Torunia! Gdy za łaskawym i szczodrym przyzwoleniem pruskiego ministerstwa kolejnictwa ruszyła, była przełomem cywilizacyjnym dla Inowrocławia. Wtedy, cóż… miasteczka - nie obruszajmy się na twarde fakty! - niedużego i zapyziałego, leżącego na peryferiach Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

Nawet do Kruszwicy!

Był to jednak czas przełomu. W trzeciej ćwierci XIX w. Inowrocław doświadczył koniunktury związanej z początkami przemysłu solnego i sodowego oraz założeniem zdrojowiska. Tym imponującym zamierzeniom towarzyszyła owa wiekopomna decyzja pruskiego ministerstwa kolejnictwa, które zadecydowało, że kolej żelazna z Poznania do Bydgoszczy i odgałęzienie do Torunia poprowadzona zostanie Kujawami przez Inowrocław.
Linię z Poznania do Inowrocławia uruchomiono 14 maja 1872 r., a rok później kolej ruszyła też odcinkiem do Torunia. W 1889 r. oddano do użytku etap łączący Inowrocław z Rogoźnem i jeszcze jeden - już o znaczeniu lokalnym - do Kruszwicy przez osadę, którą pozywano Montwy. Uruchomienie kolei skutkowało pomyślnymi perspektywami w gospodarce, ale też niosło ze sobą zmiany urbanistyczne w samym mieście.

Nowa dzielnica

Między centrum a wybudowaną od niego nieco ponad 2 km na północ stacją kolejową wyrosła - przy biegu głównej osi komunikacyjnej z północy na południe - duża dzielnica z główną ulicą Dworcową i pobliskimi dzisiejszymi ulicami: Łucjana Grabskiego, Dubienki, Ks. Piotra Wawrzyniaka i Magazynową. Stawiano tam okazałe kamienice, nie gdzie indziej a tam pobudowano wielkie koszary. Potem interes zastygł, bo kapitaliści przestraszyli się następstw zapadlisk górniczych i pieniądze wywędrowały stąd do innych miast, choćby do pobliskiej Bydgoszczy. Ale zajrzyjmy wreszcie na dworzec…

Główny gmach postawiono w osi wschód-zachód z generalnym założeniem, iż pociągi obiegać go będą z dwóch kierunków, od wschodu i od zachodu. Prusacy - jak to oni - budowali solidnie i według ustalonego porządku. Projekty dworców były zatem typowe, rozdzielane w zależności od rangi stacji i wielkości miasta. U nas utworzono stację główną, zatem należał się miastu okazały gmach dworca kolejowego I kategorii! Jak pisał uczenie Czesław Sikorski w „Encyklopedii wiedzy o zabytkach Inowrocławia” - dworzec postawiono w stylu eklektycznym z domieszką stylów romańskiego i renesansowego, w popularnej wtedy manierze okrągłołukowej.

Była też fontanna!

To banalne stwierdzenie, że oglądając stare widoki Inowrocławia widzimy ten jeden szczególny moment zatrzymania rzeczywistości. I często łapiemy się na tym, iż później, na żadnym innym ujęciu, ten kadr fotografii już tak samo nigdy nie wyglądał. Zawsze coś ubyło, zawsze doszło coś nowego... Tak jest też w przypadku dworca, w ściślej rzecz biorąc… przydworcowego parku, założonego od strony ulicy Dworcowej i wiaduktu kolejowego. Ten park, czy może precyzyjniej - skwer, wtedy elegancko zaprojektowany i utrzymany, to dziś teren zajmowany przez urząd dworcowy Poczty Polskiej. Są tam drzewa, trawniki i ławeczki, jak się dobrze przypatrzeć, na drugim planie widać nawet fontannę! Skwer zbyt długo w tym miejscu jednak nie istniał, zagarnięty szybko na inne kolejowe cele. Ale na ten moment - bardzo to ładne i oko cieszące.

A później nowy etap rozwoju naszego węzła kolejowego nadejdzie już w odrodzonej II RP, kiedy przez tereny te poprowadzona będzie magistrala węglowa, jedna z największych ówczesnych państwowych inwestycji.
Budowana w latach 1926-1933 połączy bezpośrednio Górny Śląsk z Gdynią. Na Kujawach punktem odniesienia stanie się dla niej węzeł inowrocławski, gdzie nowa trasa spięta zostanie także z XIX-wiecznymi „pruskimi” liniami.

Uwaga na chińskie telefony

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie